این بار باید به جای بوش جا خالی بدید!

روی ادامه مطلب کلیک کنید

دزپل، دژپل و در اصطلاح محلی آنرا دزفیل و دزپیل گویند و معرب آن دسفول است. دزفول در زمان ساسانیان همزمان با پلی که در کنار آن بر روی دز به منظور برقراری ارتباط بین پایتخت جدید یعنی جندی‌شاپور و شوشتر ساخته شده، بنا گردیده است.

دزفول در اصل اندامیش نام داشته و تا اوایل قرن سیزدهم نیز به همین نام بوده است. احتمالاً نام دزفول یا دژپل ازنام همان پل مشتق گردیده است. معمولاً دژ به معنی قلعه است ولی در اینجا منظور یک دژ طبیعی می‌باشد که در 48 کیلومتری دزفول در کنار رود دز قرار گرفته و یکی ازمهمترین استحکامات کوهستانی ایران به شمار می‌آید.

یکی از محله‌های قدیمی شهر دزفول روناش است، (در قرن چهارم هجری قمری شهر دزفول به قصر روناش نیز معروف بوده است)، که در سمت راست رود دز واقع بوده و هنوز خرابه‌هایی به همین نام باقی است.

در کتاب سرزمین و مردم ایران در مورد دزفول چنین آمده است:
زمانی که شهرهای شوش و جندی‌شاپور رونق خود را از دست دادند اهالی این دو شهر و مردم اطراف آنها به دزفول که در آن زمان موقعیت خوبی داشته مهاجرت کردند.

دزفول معرب دژپل یکی از قدیمترین شهرهای خوزستان است و سابقاً به آن قصر روناش می‌گفتند، پادشاهان ساسانی برای نگاهداری پل دزفول دژی در ابتدای آن ساختند و اسم دژپل ( دژ + پل ) از همان زمان بر روی این شهر نهاده شد، گویند دژپل را اردشیر بابکان بنا نهاده است. شاپور اول پلی آجری و طولانی با 42 چشمه بر روی رود دز ساخت که هنوز باقی است.

دزفول، شهری است با پیشینه چند هزار ساله که در طول اعصار گذشته، شاهد وقایع و رویدادهای تاریخی بی‌شماری بوده است.

به نحو اجمال می‌توان تحولاتی را که طی دوره‌های مختلف تاریخی، در بیش از یک هزاره، به برقراری شهری آباد و دارای اعتبار فرهنگی و تاریخی در سرزمین باستانی خوزستان انجامیده است، بدین شرح برشمرد:

1. در نوشته‌های باستانی پس از طوفان نوح، از شهری به نام «آوان» (avan) نام برده شده است، این شهر پاتخت تمدن «عیلام» و سر‌‌‌‌آمد شهرهای مشرق زمین بوده است، کاوشگران غربی در نیم قرن اخیر، پس از مطالعات و تحقیقات فراوان تصریح نموده‌اند که «آوان» همان دزفول کنونی است.

2. اندمیشن (andmishn)، نام دیگر دزفول کنونی پس از تمدن عیلام، و در دوره ساسانیان می‌باشد. این نام به تصریح «آرتور کریستن سن» در کتاب «‌ایران در زمان ساسانیان» مأخوذ از زندان و قلعه‌ای می‌باشد که برای زندانی نمودن افراد سرشناس در عهد ساسانی مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

3. اندامش (andamesh)، پس از فتح شهرهای خوزستان توسط سپاه اسلام در سال هفدهم هجری قمری و پس از آن، کمتر از این شهر نام برده شده است، ولی در نیمه دوم قرن چهارم هجری، ابواسحاق ابراهیم بن محمد فارسی استخری از شهری بنام «اندامش» در محل فعلی «دزفول» نام برده است.

4. قصر روناش (ghasr-e ronash)، ابو عبدالله یاقوت بن عبدالله حموی رومی بغدادی در کتاب معروف «معجم‌البلدان»، پیرامون «قصر روناش» چنین نوشته است: «روناش شهرستانی از خوزستان و جایی است که امروز «دزپول» گفته می‌شود».

5. روناش (ronash)، این نام تا اوایل قرن دهم ه. ق رواج داشته است، تا اینکه سرانجام در سال 914 ه.ق، در دوره صفویه و در زمان شاه اسماعیل اول دگرگونی یافته و «رعناش» ( raanash )، گردیده است. در حال حاضر نیز،‌ برآمدگی‌های ساحل غربی «دز» را «رعنا» ( raana )، می‌گویند، که «‌ش» آخر آن حذف گردیده است.

6. اندیمشک (andimeshk)، مرحوم حمدالله مستوفی در سال 740 ه.ق، در کتاب «نزهت‌القلوب» پیرامون «دزفول»، آن را «اندیمشک (اندلشک، اندالمشک، اندلمشک) نامیده است.

   به عبارت دیگر، نام «اندمیشن» پس از هزار سال به صورت «اندیمشک» دگرگون گشته است و پس از آنکه مدتها «دزفول» را بدان نام نامیده‌اند، ‌به بوته فراموشی سپرده شده است تا سرانجام به قریه‌ای مجاور دزفول که سابقاً «صالح آباد» نامیده می‌شده است، اطلاق گردیده است. (اندیمشک کنونی، از شهرهای استان خوزستان و مجاور دزفول است.)

7. دزفول، این نام از قرن هفتم هجری قمری در کتابها دیده می‌شود و تا کنون نیز به این نام مشهور می‌باشد

برای مشاهد نقشه بصورت کامل کلیک کنید